Leestijd
Dat Product Owners een certificering volgen, is binnen veel organisaties inmiddels vanzelfsprekend. Scrum, SAFe en andere Agile-methoden zijn breed ingeburgerd en vormen voor veel professionals de basis van hun werk. Tegelijkertijd groeit het besef dat een certificaat slechts een beginpunt is. De vraagstukken die Product Owners dagelijks tegenkomen, blijken zelden te draaien om de theorie achter een framework.
Die ontwikkeling is ook zichtbaar bij de Belastingdienst. Daar ontstond de behoefte aan een leerprogramma dat niet opnieuw uitlegt hoe een Product Owner behoort te werken, maar ruimte biedt om stil te staan bij de dagelijkse praktijk van de rol. Het resultaat was een Product Owner Gym waarin praktijkervaring, intervisie en professionele ontwikkeling centraal stonden.
De aanleiding was herkenbaar. Product Owners beschikken vaak over voldoende kennis van Agile en SAFe, maar krijgen in de praktijk te maken met vraagstukken waarvoor geen standaardantwoord bestaat. Hoe creëer je focus wanneer verschillende stakeholders ieder een eigen belang vertegenwoordigen? Hoe maak je keuzes wanneer capaciteit beperkt is en de druk vanuit de organisatie groot blijft? Welke afwegingen maak je tussen korte termijnresultaten en structurele verbetering? En hoe zorg je ervoor dat een ontwikkelteam niet alleen veel werk verzet, maar daadwerkelijk waarde levert?
Dat soort dilemma’s laat zich moeilijk behandelen tijdens een traditionele certificeringstraining. Certificeringen hebben een ander doel. Ze introduceren een gemeenschappelijke taal, leggen de principes van een framework uit en zorgen ervoor dat professionals vanuit dezelfde uitgangspunten samenwerken. Juist omdat die basis bij de deelnemers al aanwezig was, koos de Belastingdienst voor een andere aanpak.
In de Product Owner Gym stonden de eigen praktijkervaringen centraal. Deelnemers brachten actuele casussen mee uit hun dagelijkse werk. De gesprekken gingen over prioritering, stakeholdermanagement, afhankelijkheden tussen teams, samenwerking met architectuur en business en de vraag hoe Product Owners binnen een complexe organisatie daadwerkelijk invloed kunnen uitoefenen. Niet om één juiste oplossing te vinden, maar om verschillende handelingsperspectieven met elkaar te vergelijken.
Opvallend was dat veel vraagstukken organisatiebreed herkenbaar bleken. Product Owners uit verschillende onderdelen van de Belastingdienst bleken tegen vergelijkbare dilemma’s aan te lopen, ondanks dat zij aan uiteenlopende producten en waardestromen werkten. Waar de één worstelde met besluitvorming, liep een ander vast op de samenwerking tussen business en IT. Achter die verschillen gingen vaak dezelfde patronen schuil: onduidelijke verwachtingen, concurrerende prioriteiten en de voortdurende zoektocht naar balans tussen strategische doelen en operationele uitvoering.
Juist het uitwisselen van ervaringen bleek voor veel deelnemers minstens zo waardevol als de inhoudelijke begeleiding. Door inzicht te krijgen in de keuzes die collega’s maakten, ontstond een breder beeld van de mogelijkheden die de rol van Product Owner biedt. De gesprekken gingen daardoor minder over de vraag hoe Scrum of SAFe voorschrijft dat iets zou moeten gebeuren en vaker over de professionele afwegingen die binnen een complexe organisatie nodig zijn om vooruitgang te boeken.
De trainer vervulde daarbij een andere rol dan tijdens een klassieke opleiding. Niet als docent die kennis overdraagt, maar als ervaren practitioner die vergelijkbare situaties uit andere organisaties kent en helpt om patronen zichtbaar te maken. De waarde zat niet in het geven van antwoorden, maar in het stellen van de juiste vragen, het spiegelen van ervaringen en het verbinden van inzichten uit verschillende organisaties.
De Product Owner Gym bij de Belastingdienst staat niet op zichzelf. Binnen zowel publieke als private organisaties groeit de belangstelling voor programma’s die zich richten op rolontwikkeling in plaats van uitsluitend op certificering. Waar certificeringen vooral een gedeeld referentiekader bieden, richten deze programma’s zich op de dagelijkse praktijk van professionals die hun rol al vervullen. Dat geldt niet alleen voor Product Owners, maar ook voor Scrum Masters, Release Train Engineers, Business Owners en Epic Owners.
Die verschuiving past bij een bredere ontwikkeling binnen organisatieontwikkeling. De afgelopen jaren lag de nadruk sterk op het implementeren van frameworks. Inmiddels verschuift de aandacht steeds vaker naar de kwaliteit waarmee rollen worden ingevuld. Organisaties constateren dat dezelfde methode in verschillende teams tot uiteenlopende resultaten kan leiden, afhankelijk van de ervaring, besluitvaardigheid en samenwerking van de mensen die de rollen vervullen.
Voor Product Owners betekent dat dat professionele ontwikkeling steeds minder wordt gezien als een eenmalige opleiding en steeds meer als een doorlopend proces. Vakmanschap ontstaat niet alleen door kennis op te doen, maar vooral door ervaringen te delen, dilemma’s te bespreken en samen te reflecteren op complexe situaties uit de dagelijkse praktijk.
Juist daarin lijkt de grootste waarde van rolgerichte leerprogramma’s te liggen. Niet als alternatief voor certificering, maar als logische vervolgstap voor professionals die de theorie beheersen en zich verder willen ontwikkelen in de rol die zij dagelijks vervullen.
Artikel delen
Door Nico Schellingerhout en Jeroen Jan Elzinga Agile. Een woord dat ooit transformatie beloofde, maar tegenwoordig vaak met cynisme wordt
Een samenvatting van de webinar: Strategisch portfolio management: wat organisaties kunnen leren van Silicon Valleys VC’s van 17 juni 2026.
Je ziet de prijs van een SAFe-training en denkt: “Serieus? Voor twee dagen training?” Dat is een normale reactie (en
Verandering hoeft niet zwaar of ingewikkeld te zijn. Met de juiste focus, energie en begeleiding ontstaat er ruimte, richting en resultaat.
Wij denken graag met je mee.
